عبدالعزیزفرمانفرمائیان

 

farmanfarmayan

فرمانفرما را می توان از پیشکسوتان نسل دوم دانست . اواسط دهه ی بیست با فارغ التحصیلی اولین گروه های فارغ التحصیل از دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران و بازگشت نسل دوم اروپا رفتگان و اوج انتشار معماری مدرن اروپا و نفوذ آن در آمریکا همراه است . فرمانفرما در همین ایام وارد فعالیت های معماری می شود و چنان ردپایی از خود به جا می گذارد که هیچ همکار دیگری به گَردَش نمی رسد .

او در دانشکده به «شازده» معروف بود و چون فروغی مشغله ی فراوان داشت، سر کلاس های او حاضر می شد و تدریس می کرد . کامران دیبا در مورد فرمانفرما بر این باور است که : « عبد العزیز فرمانفرمائیان را می توان پدر ” مهندسان مشاور ” ایران نام داد . او بنیان گذار اولین دفتر معماری با مقیاس بین المللی در کشور است . قبل از رسمیت یافتن نظام مهندسی مشاور از طرف سازمان برنامه و بودجه، معماران به روال ساخت و ساز سنتی فقط با تهیه ی طرح اولیه، بدون نقشه های اجرایی، با استفاده از روش های ساختمانی رایج و با نظارت معمار، ساختمان را بنا می کردند . این نحوه ی کار در مورد خانه ها بی اشکال، ولی در مورد ساختمان های بزرگ و عمومی، مخصوصا با سرمایه گذاری دولتی، غیر ممکن بود . طبعا برگزاری مناقصه بدون نقشه های اجرایی کامل و با اکتفاکردن به فهرست بها به نتیجه ی مطلوب نمی رسید . قبل از به صحنه آمدن مهندسان مشاور ایرانی، سازمان های دولتی، خود دفتر فنی و ساختمانی دایر کرده بودند و تنها امکان فعالیت حرفه ای معماران در حوزه ی ساخت و ساز عمومی، استخدام در این دفتر ها بود . »

فرمانفرما که همدوره ی سیحون در بوزار پاریس بود، در طرح های مدرسه همکاری و تبادل نظر داشتند و برای اواحترام زیادی قائل بود . فرمانفرمائیان می گوید سیحون دستی قوی در طراحی و نقاشی داشت و در بوزار از دانشجویان برجسته بود .

از جمله کارهای موفق این دفتر مهندسان مشاور طراحی استادیوم آزادی (۱۳۴۹) و همچنین عرضه و معرفی تکنولوژی پیشرفته در ساختمان های بلند مرتبه است که با روش های ضد زلزله محاسبه شده اند . مانند دفتر اداری شرکت نفت، ساختمان وزارت کار، ساختمان وزارت کشاورزی، برج های سامان، برج ونک پارک و مجموعه اداری ـ مسکونی روی تپه ی مصلی (البته قسمتی از آن) است .

سازمان برنامه و بودجه در زمان ریاست صفی اصفیا بر سازمان برنامه و بودجه، طرج جامع شش شهر بزرگ را به مهندسان مشاور ابلاغ کرد . در این میان طرح جامع تهران به دفتر عبد العزیز فرمانفرماییان تعلق گرفت . او از دفتر ویکتور گروئن آمریکایی، که تخصص شهرسازی و مراکز خرید داشت، برای همکاری دعوت به عمل آورد . این دفتر هم یکی از مهندسان خود به نام مهندس کانتینی را به همراه مهندس فریدون غفاری جهت استخدام به ایران فرستاد تا در اختیار دفتر فرمانفرما باشند . در طرح جامع پیش بینی شده بود که محدوده ی خدماتی هر پنچ سال یک بار مورد تجدید نظر قرار گیرد و گسترش یابد . اما به دلیل وحشت از گسترش محدوده و همین طور فشار جمعیت مهاجر به تهران با افزایش آن موافقت نشد و در نتیجه، گروه های کم درآمد بدون دریافت جواز ساختمان شهرک هایی در اطراف تهران ساختند . گسترش محدوده مستلزم کنترل افزایش زمین های داخل آن می شد . هر چند اکثر پیشنهاد های طرح جامع تهیه شده به مرحله ی اجرا در نیامد، ولی اغلب بزرگراه های تهران، حتی پس از انقلاب، مطابق این طرح ساخته شدند . تراکم ساختمانی و جمعیتی و ایجاد محلات خود کفا و گسترش خدمات شهری در توسعه ی فعلی شهر تهران لحاظ نشده است . یکی از پیشنهاد های طرح جامع ایجاد مرکزاداری بزرگ در قلب تهران بود . در این مجموعه ساختمان بانک مرکزی توسط فرمانفرمائیان طراحی شده بود .

به اظهار وی کارهای معماری دفترش به طور گروهی انجام می شده و از جمله طرح های مورد علاقه اش غرفه ی ایران در نمایشگاه جهانی مونترال کانادا ۱۳۴۶ (۱۹۷۶) و منزل مسکونی خود اوست که اینک به سفارت بلژیک تعلق دارد .

۳۲۲۶۶۳۵۰۸۹۲۵۶۰۵۱۱۷۳۸۲۸۲۰۱۳۲۵۹۱۱۷۷-۳۰۰x225

ورزشگاه آزادی

۳۲۲۶۶۳۵۰۸۹۲۵۷۳۵۱۶۴۲۵۷۸۲۰۱۳۳۵۹۱۶۴۷-۳۰۰x225

ساختمان وزارت نفت در خیابان طالقانی

 

۳۲۲۶۶۳۵۰۸۹۲۵۷۸۲۱۸۸۶۷۱۸۲۰۱۳۲۲۹۱۸۸۷-۳۰۰x192

غرفه ی ایران در نمایشگاه جهانی مونترال کانادا ۱۳۴۶

۳۲۲۶۶۳۵۰۸۹۲۵۸۸۷۹۷۵۷۸۱۲۲۰۱۳۷۹۹۷۵۷-۳۰۰x162

پاویون ایران در شب

۳۲۲۶۶۳۵۰۸۹۲۵۸۱۳۶۳۳۰۰۷۸۲۰۱۳۵۳۹۶۳۳۷-۳۰۰x194

فضای داخلی پاویون ایران

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

یک پاسخ

  1. شیرین دانیالی می‌گه:

    دور بر معمارانی چون او و معماران جوانی چون عامری فرد ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *